Geelwortel - Koenjit   Curcuma Longa

Gedroogde, gebroeide geelwortel is door en door geel.

Verse, ongebroeide geelwortel is alleen van binnen geel.

Deze - nauw aan geelwortel verwante - Curcuma-soort wordt soms als kamerplant verkocht.


Verkrijgbaar:

In de meeste supermarken:

Geelwortel /  Kurkuma / Koenjit /poeder (bij de gewone en de Oosterse kruiden)

Speciaalzaken (Toko's): (Gedroogde) wortels.

 

Let op: Koop geelwortelpoeder niet in grote hoeveelheden, door bewaren gaan de kleur, geur en smaak (snel) achteruit.


Toepassing (in, op of met):

Wereldwijd: Kerriepoeder, gele mosterd, sauzen, curries

India:Vrijwel in alle gerechten (vooral groenten, aardappelen,  linzen, vlees, gevogelte en vis, chutney)

Indonesie, Maleisie: 

Gestoofd vlees, kip en groenten, rijst, atjar

Thailand (vers): Curries


Specialiteiten:

Indonesie: Nasi Koening (gele rijst)

Engeland: Piccalilly. Schotland: Kedgeree

Smaak: 

Geelwortel wordt - door z'n sterk kleurende werking - verspreid over de hele wereld vooral als 'geelmaker' in gerechten gebruikt, maar de wortel heeft ook een eigen smaak: Licht warm en mild aromatisch. 


Gebruik: 

In landen van herkomst wordt geelwortel soms vers gebruikt. Maar meestal worden de wortels meteen na de oogst in  kokend water gedompeld en vervolgens gedroogd in de zon (door het broeien komt de gele kleurstof vrij uit de kliercellen en verdeelt zich egaal door de geelwortels). 

Poeder, droge en verse wortel (in stukjes of plakjes): In gerechten meekoken. De stukken wortel voor consumptie verwijderen.


Vervanging:

Geelwortel kan worden vervangen door saffraan (maar dat is niet gebruikelijk, saffraan is veel duurder). Let op: Andersom kan geelwortel (door de andere, meer dominante smaak) niet altijd als vervanger voor Saffraan dienen.


Naam:

Voor geelwortel worden veel namen door elkaar gebruikt zoals: Kurkuma (afgeleid van de Latijnse naam Curcuma) turmeriek / tarmeriek (ouderwets Nederlands) of koenjit en koenir (vernederlandst , afkomstig van de Indonesische namen: Kunyit en Kunir).


Weetje:

Geelwortel is een hoofdbestanddeel van de meeste kerriesoorten. 


Plant:

Een vaste plant met een wortelstok (rhizomae curcuma longae - middelste foto). Uit de wortelstok groeien wortels met daaraan sigaarvormige knollen (rhizomae curcuma rotundae - bovenste foto). Zowel de wortelstuk als de knollen worden voor het keukenkruid geelwortel gebruikt.

 

Uit de wortelstok groeien bundels bladeren en bloemstengels met wit / gele bloemen. De planten kunnen circa 1 meter hoog worden.

Groeit in:

AziŽ ,voornamelijk India, maar ook in Zuid China (tropische en subtropische gebieden).

Vermeerderen: Stukken wortelstok of knollen.

Oogst:  

Als de plant boven de grond begint te verwelken (ongeveer december - januari) worden de ondergrondse delen opgegraven. De wortelstok en de knollen worden gescheiden van de wortels. 

 Maagwortel / Bitterwortel  (Curcuma zedoaria (Christm.) Rosc.)

Info:

Bitterwortel is 'officieel' (plantkundig) een andere naam voor de maagwortel.

Let op:

In een culinair recept wordt met bitterwortel doorgaans geen maagwortel maar Kentjoer bedoeld (uitleg volgt hieronder).


Maagwortel, bitterwortel of zedoarwortel is een medicinaal kruid dat vooral in China en Japan van betekenis is.  De maagwortel is - zoals aan de Latijnse naam  Curcuma al te zien is - nauw verwant aan de geelwortel (Curcuma longa)

Maagwortel wordt vrijwel niet als keukenkruid gebruikt. De reden daarvoor is dat de wortel heel erg bitter van smaak is. 

Uitzonderingen zijn er wel:  In IndonesiŽ wordt de fijn gemalen maagwortel soms in kleine hoeveelheden gebruikt in atjar (tafelzuur) en in Thailand worden jonge gestoofde maagwortels soms zelfs als groente gegeten.

Dat de maagwortel hier - ondanks z'n geringe culinaire betekenis - toch vermeld wordt is vanwege de verwarring met de naam bitterwortel, die nogal eens voor het keukenkruid kentjoer gebruikt wordt, waarschijnlijk omdat daar geen 'echt Nederlandse' naam voor is.

 

 

Hoewel deze pagina met veel zorg is samengesteld, kunnen er fouten in staan. ' De Kooktips Homepage' aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor eventuele schade, ontstaan door het gebruiken van informatie op deze pagina. Het auteursrecht (copyright, ©) en alle andere van toepassing zijnde commerciŽle rechten, zijn onverkort voorbehouden aan 'De Kooktips Homepage'.